De bestedeling

Menno Lanting

De geschiedenis van kinderveilingen in Nederland

Paperback, S2 pag., S2uitgevers 2025, € 20,-







Menno Lanting is schrijver en onderzoeker en bekend van zijn succesvolle boeken over maatschappelijke veranderingen.
Met De bestedeling keert hij terug naar zijn eigen familiegeschiedenis.
Tijdens zijn zoektocht naar het levensverhaal van zijn overgrootmoeder ontdekt hij de geschiedenis van uitbesteding, tot diep in de 20ste eeuw een vorm van veiling van kinderen, ouderen, en mensen met een beperking.

In het eerste deel van dit aangrijpende boek begint Lanting zijn zoektocht door in het Deventer Stadsarchief meer te weten te komen over zijn overgrootmoeder Geesken Staal. Ze werd geboren in 1872 en verloor op jonge leeftijd haar beide ouders. Ook zij werd 'uitbesteed'.

Op 5-jarige leeftijd ging ze bij Antoni Tuitert en Jantjen Boschloo in Epse op de boerderij Marsman wonen.

Lanting beschrijft verder hoe het systeem van bestedelingen ontstond en hoezeer het samenhing met armoede.

De kinderveilingen werden door armvoogden en diakenen georganiseerd. Voor de duur van een jaar werden de oude armen en weeskinderen aan de minst biedende toegewezen; een vorm van mensenhandel.
Aan het eind van dit deel vraagt de schrijver zich af hoe het was om als kind je ouders kwijt te raken en opeens in een vreemd gezin te wonen.
En wat doet het met een samenleving als kwetsbare mensen vooral als last worden gezien?

Deel twee gaat in op de historische context en laat zien hoe in de negentiende eeuw de zorg voor wezen en bestedelingen verandert zodat een beter beeld ontstaat van de geschiedenis van bestedelingen en de impact van dit systeem.

In het derde deel laat de schrijver zien dat kinderen werden afgegeven, achtergelaten of van hun ouders werden afgenomen. Zo konden moeders in sommige steden hun baby's anoniem achterlaten via vondelingenschuiven bij kerken, kloosters of tehuizen. Ook was er sprake van kinderverlating waarbij het geregeld voorkwam dat armbesturen achtergelaten kinderen moesten opvangen.

Tot slot is deel vier gewijd aan persoonlijke verhalen en ervaringen van bestedelingen.
Door deze levensverhalen te bestuderen ontdekt de schrijver dat bestedelingen na hun jeugd vaak worstelen met schaarste en eenzaamheid en onderzoekt hij hoe de ervaringen invloed hadden op hun latere leven, relaties en gezin.
Aan het eind van het boek laat Menno Lanting nog zijn licht schijnen op het huidige jeugdzorgstelsel.

Met De bestedeling werpt Menno Lanting een blik op een stuk geschiedenis en een systeem dat diep was verankerd in de samenleving.

Het is een aangrijpend en belangrijk boek over armoede en overlevingsdrang.
En tevens een eerbetoon aan de bestedelingen, wiens levens niet vergeten mogen worden.


Lennie Haarsma, januari 2025